Ontvang onze nieuwsbrief
Stichting World Child Care

Stichting World Child Care ondersteunt kansarme (wees)kinderen en jongeren tot en met twintig jaar, die leven in ontwikkelingslanden. Denk daarbij aan gezonde voeding, kleding, huisvesting, educatie, hygiƫne en medische verzorging. World Child Care is momenteel met name actief in Myanmar.

Werkbezoek februari 2014

Werkbezoek februari 2014 Dit reisverslag is op persoonlijke titel geschreven door Nico Schoenmakers, tijdens zijn werkbezoek aan de PDO High School in Mandalay in februari 2014. De inhoud vertegenwoordigt niet perse de mening of visie van het bestuur van de stichting. Soms reizen de bestuurders en leden van de stichting samen naar Myanmar. In dit geval betreft het een individueel bezoek. In het verslag komen vele namen voor. De belangrijkste zijn U Nayaka, hoofd van de PDO High School, Yi Mon, hoofdleidster van de woongroep The Golden House, alsmede Cho Cho en Tsai Tsai, stafleden van de woongroep.

WOENSDAG 26 FEBRUARI 2014

In 24 uur van deur tot deur? Dat is me nog nooit eerder gelukt, maar zal ditmaal wel gebeuren. Het toerisme in Myanmar (Birma) is sterk gegroeid in de afgelopen twee jaar. Vliegtuigmaatschappijen bieden nieuwe vluchten aan. Ik vlieg ditmaal rechtstreeks met China Airlines van Amsterdam naar Bangkok. Dat kon al veel langer. Maar dan vijf uur later met een directe vlucht van Bangkok naar Mandalay kunnen vliegen is een ongekende luxe. Dat kan sinds een half jaar met Bangkok Airways. Voorheen moest ik me naar het oude vliegveld van Bangkok laten brengen, een nacht in een hotel slapen en kon ik de volgende morgen met Air Asia naar het project vliegen. Want ja, daar ga ik weer naartoe. Het weeshuis op de Phaung Daw Oo High School (PDO High School) in de miljoenenstad Mandalay.

DONDERDAG 27 FEBRUARI

OME SNOR
Op het vliegveld staan de hoofdleidster Yi Mon en twee grote meiden me op te wachten. Het zijn Thet Thet Swe en Thu Zar Win. Allebei 21 jaar oud, studerend aan de deeltijd universiteit in Mandalay (leerjaar 2) op kosten van onze stichting en de rechterhanden van Yi Mon. Ik ben goed en wel de ruimte van de bagagebanden in gelopen of ze staan al te zwaaien en te springen achter de glaswand. ‘Oelee Nakkamwee’, oftewel ‘ome snor’, is al van verre herkend. Even de laatste formaliteiten afhandelen bij de bagagecheck en dan een grote groepsknuffel. Wat heerlijk om hier weer te zijn!

VRIENDINNEN
De rit naar de stad met de ‘schoolcar’ duurt ruim een uur, maar ik merk er niks van. We hebben elkaar zoveel te vragen en te vertellen. Natuurlijk willen ze weten hoe het met Flower (Frederique), Tim, Nanneke, Claire, Annemarie en Frank is. En ook ik ben benieuwd naar de laatste stand van zaken in The Golden House, zoals we de woongroep noemen. De woongroep die inmiddels bestaat uit weeskinderen, kinderen van etnische afkomt, kinderen die om een bijzondere reden uit huis geplaatst zijn en kinderen uit arme gezinnen, die hier op school de laatste twee leerjaren doorlopen en hopelijk slagen voor de middelbare school. De meiden in de auto zijn er twee van het eerste uur. Kinderen die in mei 2008 overgebracht zijn naar de PDO High School nadat de cycloon ‘Nargis’ ze wees had gemaakt. Ik ken ze inmiddels al vijf jaar en het zijn vriendinnen geworden, zoals veel van de kinderen en de stafleden natuurlijk.

LUIZEN
Als we een uur later het schoolterrein oplopen, komen alle kleintjes tegelijk aangerend. Maar wat is dat? Een aantal kleintjes zijn kaalgeschoren. Luizen zeker? Yi Mon knikt bevestigend. Gelukkig ken ik de meeste snoetjes inmiddels en kan ik ze gelukkig uit elkaar houden. Zoals altijd wordt er een stoel neergezet in huis 1 en moet ik eerst iedereen knuffelen en honderd vragen beantwoorden. Wat een heerlijke, enthousiaste en hartverwarmende club kinderen is dit toch. Daar maakt je hart een sprongetje van.

NIEUWE HUIS
Tijd om het nieuwe huis te bekijken, want om 14.00 uur heb ik hierover mijn eerste vergadering met het schoolhoofd U Nayaka. Wow, wat een enorm huis is dit. Op de benedenetage zou je in principe met 150 kinderen tegelijk kunnen eten. Alles is mooi betegeld, de wanden zijn geschilderd en de elektriciteit is aangelegd. Klaar voor gebruik, tenminste, als we de laatste bouwmaterialen opruimen en een keer grondig poetsen. Het is de bedoeling dat de benedenetage gebruikt gaat worden als eet-, studie- en recreatieruimte. Via een grote trap kom je op de eerste verdieping, waar een enorme slaapzaal plaats gaat bieden aan veertig meisjes.

VERLEIDEN
Tja, en dan de tweede etage. Die had er eigenlijk niet op moeten staan, ware het niet dat het schoolhoofd met eigen geld, zonder overleg, een extra verdieping heeft laten bouwen. Tegen alle afspraken in, voor alle duidelijkheid. De ruimte moet dienst gaan doen als trainingsruimte. Op zich een goed initiatief, maar is het wel wenselijk dat er vreemde mensen rondlopen in het huis en dat de jongens nog steeds in een primitief bamboehuis wonen? Wij vinden als stichting van niet. Daarom gaan we U Nayaka ‘verleiden’ om de tweede etage aan ons te verkopen. We hebben grootse plannen om alle kinderen opnieuw te verdelen over de drie stenen huizen en het bamboehuis af te stoten.

ONS PLAN
U Nayaka (67) is blij om me weer te zien. Hij en zijn jongere broer, die ook monnik is, zien er gezond uit. We praten eerst wat informeel en dan vertel ik U Nayaka op vriendelijk doch dringende wijze hoe we over de situatie denken. Hij maakt zijn excuses en vraagt met een lach of we nu de derde verdieping gaan afbreken? Ja, zeg ik, we hebben geen keus! En dan lachen we allemaal maar een keer. Ik vertel U Nayaka dat we een goede oplossing bedacht hebben. We gaan alle 47 jongens die in het bamboehuis wonen overhuizen naar de Pandaw House. Dat is het huis dat we anderhalf jaar geleden geplaatst hebben samen met onze Australische sponsor Brian Pringle. Daar wonen nu de grote meisjes. In het nieuwe huis gaan alle grote meisjes wonen. Veertig op de eerste etage en veertig op de tweede etage. Als U Nayaka hiermee instemt, gaan we alsnog de laatste termijn van de nieuwbouw betalen (10.000 euro), gaan we bijdragen aan de salarissen van de stafleden (5.000 euro per jaar) en betalen we eenmalig een flink bedrag voor het overnemen van de bovenste etage (10.000 euro). Met dat geld kan U Nayaka op de plaats waar nu het bamboehuis staat een start maken met de bouw van een nieuwe trainingsruimte. Hij is gecharmeerd van het plan, maar vreest dat de fundering en de eerste bouwlaag samen zo’n 30.000 euro zullen kosten. Hij gaat dat navragen bij de schoolarchitect. We spreken af om elkaar morgen weer te spreken.

PLANNEN MAKEN
Ik doe per mail verslag aan onze bestuursleden Nanneke en Tim en breng de rest van de middag en avond door in The Golden House. Samen met Yi Mon maak ik plannen voor de komende week. Zondag zullen we haar ouders bezoeken in een dorpje bij Swebo. Die stad ligt ongeveer vier uur rijden van Mandalay vandaan. Ook haar jongere zus Nann Myint, die als staflid op het schoolkantoor werkt, gaat mee. Verder gaan we grootschalige inkopen doen. Er is van alles nodig, zoals 150 schooluniformen voor het nieuwe schooljaar dat in juni start, nieuwe kleding voor de kinderen, keukenspullen en heel veel zaken voor de inrichting van het nieuwe huis. Denk aan stoelen, tafels, kasten en nog veel meer. Een andere grote klus is het schieten van een compleet nieuwe sponsorfilm. Ik had het script al voor vertrek klaar willen hebben, maar dat is me niet gelukt. Dat ga ik in alle rust op het overdekte terras van mijn hotelletje schrijven. Lekker aan het water met een glas versgeperst fruitsap en een zacht muziekje. Goed vooruitzicht!

VRIJDAG 28 FEBRUARI

ONTBIJTJE
Op dat heerlijke terrasje, waar ik al vele uren doorgebracht heb tijdens al mijn reisbezoeken, begint mijn nieuwe dag. Voor mijn neus staat een heerlijk ontbijtje, bestaande uit een groot glas jus d’orange, een schaaltje mandarijntjes, twee stuks Nam Ja (een kruising tussen een pannenkoek en Indiaas Naan brood), aardbeienjam en een omeletje met tomaten en ui. Als ik klaar ben met eten, schuift er een ouder stel uit Duitsland aan. Al gauw is de voertaal Duits en vertel ik over de school, The Golden House en het werk van onze stichting. Ze zijn net aan hun reis door Myanmar begonnen en laten zich graag informeren over wat er allemaal voor moois te zien en te ondernemen is. Ik nodig ze uit om een bezoek aan de school te brengen. Dat vinden ze uiteraard erg leuk.

RELATIES AANBOREN
Dan is het tijd om opnieuw met U Nayaka aan de onderhandelingstafel te gaan. Het is zoals hij dacht: De nieuwbouw van een nieuwe trainingsruimte kost voor de fundering en een eerste bouwlaag inderdaad 30.000 euro. Ik kan hem mededelen dat er na overleg met mijn medebestuurders niet meer geld beschikbaar is dan 25.000 euro. Maar dat ik een goed idee heb: Ik ga Brian Pringle informeren en meteen vragen of hij wellicht de ontbrekende 5.000 euro wil financieren. We hebben als stichting met Brian een uitstekende relatie opgebouwd, dus ik heb er een goed gevoel over. En zo gaan we weer uit elkaar.

UITLEG
Ik gebruik de een stukje van de middag om Brian een lange mail te sturen, waarin ik zorgvuldig de situatie uitleg en hem vraag om bevestiging en een stukje cofinanciering. Ondertussen komen de jongste kinderen één voor één een knuffel halen, wordt mijn nek gemasseerd en word ik volgestopt met mandarijntjes, druiven en bananen. Een heerlijke fruitlunch! Brian kennende zal hij nog vandaag reageren.

NOVICEN IN THE GOLDEN HOUSE
Ik loop naar buiten, want er komt de truck aanrijden met daarop tien nieuwe novicen (jonge monnikjes) die in The Golden House gaan wonen. Wat is dat nou, zal je denken? Ik ga het uitleggen, want het is heel bijzonder wat hier gebeurt. Het is gebruikelijk in Myanmar om als jongen of meisje een korte tijd als Boeddhistische monnik (novice) of non te leven. Meestal is dat slechts één of twee weken. Het is een feestdag voor de familie wanneer hun zoon of dochter besluit om dat te doen. Gisteren nog zag ik een indrukwekkende stoet van versierde ossenwagens rijden met daarop prachtig geklede kinderen die voor een korte periode het klooster in gaan. Zo’n ceremonie is alleen voor de rijkelui weggelegd. De kinderen die nu op de school arriveren zijn tien jonge jongens uit ons eigen weeshuis, die vanmorgen in een nabij gelegen pagode tijdelijk tot monnik zijn gekleed. Ze hebben een donkerrode pij gekregen, hun hoofd is kaal geschoren en ze hebben een set slaapspullen ontvangen. Ze zijn apetrots. Omdat de PDO High School een kloosterschool is, mogen de jongens tijdens deze bijzondere periode in hun leven gewoon in ons weeshuis wonen. Erg leuk om mee te maken!

SOEPKOOKTRADITIE
Dat geldt ook voor het koken van een enorme pan soep op het terrein voor The Golden House. Elke maand wordt er door de staf een grote pan soep gekookt voor de 150 kinderen uit The Golden House, de 180 kinderen in de etnische woongroep en de 80 straatkinderen in de hostel. Ditmaal is de soep een donatie van een familie die meerdere kinderen hier op school heeft zitten. Het hele gezin staat erbij en onze stafleden Cho Cho en Tsai Tsai hebben het recept aangeleverd. Het is een heerlijke zoetzure vissoep met veel limoensap. Grote pannen vol soep worden door de kinderen naar de verschillende woongroepen gedragen. Yi Mon vertelt trots dat ze elke maand wat zakgeld van de stichting gebruikt om deze traditie in ere te houden.

ONS EIGEN GUESTHOUSE
Daarna heb ik een interessant gesprek met Yi Mon en Nann Myint. Ze zijn nieuwsgierig naar onze plannen om wellicht ooit een guesthouse te starten in Myanmar. Ik vertel de dames dat Frederique en ik daar vaak van dromen, maar niet goed weten waar te beginnen. Nann Myint vertelt dat er verderop in de straat een stukje grond te koop is voor zo’n 1500 euro. Dat is niet duur, zeg ik, maar kunnen wij als buitenlanders dat kopen? Jullie niet, maar wij wel, zegt Nann Myint. Je hebt hier een lokale partij nodig om mee te samen te werken. En dan zouden jullie daar op kunnen bouwen. Ik vertel over ons idee om een tiental kleine huisjes te bouwen, tussen bestaande bomen en struiken, en die te exploiteren. Een oase van rust creëren in de drukke stad. Kinderen uit The Golden House zouden in het hotelletje kunnen werken en wij zouden ze kunnen opleiden in de toeristenbranche.

FANTASIE GENOEG
Al gauw gaat onze fantasie de vrije loop. Nann Myint geeft aan dat ze wel op onze guesthouse wil passen in het laagseizoen, als we wellicht tijdelijk in Nederland zijn. Ze wil ook best de reserveringen voor ons doen en de boel draaiende houden. Ik geef aan dat wij uiteraard zullen betalen voor die diensten en dat Nann Myint dan onze lokale rechterhand wordt. Ze geeft aan dat ze dan graag haar eigen meditatiecentrum wil starten op ons terrein. Dat past er ook prima bij, zeg ik. Dat geeft alleen maar een extra dimensie voor de gasten en meer cachet aan ons gezamenlijke project. En wie weet kunnen we het hele gebeuren, als Frederique oud en grijs zijn, aan Nann Myint en Yi Mon overdoen.

ZOEKTOCHT NAAR DE ULTIEME LOCATIE
Natuurlijk blijven er nog vele vragen waarop we geen antwoord weten. Maar er is genoeg basis om samen met Nann Myint een flinke wandeling te maken door de buurt om te kijken naar mooie plekjes om zoiets te starten. Nann Myint is super enthousiast en zou graag een dergelijke business met ons willen starten. Na anderhalf uur stappen en uitwisselen van ideeën begint het donker te worden en lopen we terug naar de school. We spreken af om deze week, als het programma het toelaat, een scooter te regelen en rond te gaan rijden, op zoek naar mooie, groene en rustige plekjes in de stad. En die zijn er gelukkig nog legio.

EEN GAT IN DE LUCHT
Terug in The Golden House check ik de mail en zie ik dat Brian Pringle, onze Australische partner, al teruggemaild heeft. Zijn reactie is precies zoals ik verwacht had. Hij omarmt onze ideeën, deelt onze mening en is bereid om de ontbrekende 5.000 euro te financieren. Als ik het Yi Mon vertel, springt ze een gat in de lucht. Uiteraard is het belangrijk dat ik nu groen licht krijg van mijn medebestuurders, dus zet ik alles op de mail, met het verzoek om zo snel mogelijk te reageren.  Het enige is dat Brian pas in juli de 5.000 euro over kan maken, maar dat lijkt me geen onoverkomelijk probleem voor U Nayaka.

ETEN OP DE KAMER
En dan is het inmiddels 20.00 uur en besluit ik om wat te gaan eten in het hotel. Ik krijg mijn eten op mijn kamer geserveerd, want ze hebben vanavond tegen alle gasten gezegd dat er niet gekookt kan worden omdat hun jonge stafleden een paar dagen naar hun ouders zijn. Maar voor mij maken ze graag een uitzondering. Wat een geweldige service bieden ze hier toch! Echt super leuk. De avond gebruik ik om aan mijn reisverslag te werken en op tijd naar bed te gaan.

ZATERDAG 1 MAART

WINTER IN MYANMAR
Wat een heerlijke temperatuur is het op dit moment in Myanmar. De ochtend start met 20 graden en gedurende de dag wordt het zo’n 30 graden. We zitten aan het eind van de winterperiode en de zomerperiode komt eraan. Dan kan het hier overdag bijna 40 graden worden. Niet voor niets hebben de kinderen in de maanden april en mei zomervakantie. In augustus start het derde seizoen en dat is het regenseizoen. Al merk je daar in het noorden niet zoveel van.

THEATER
Nann Myint helpt al een aantal weken een documentairemaker uit de Verenigde Staten die op de School of Fine Arts in Mandalay opnames maakt. Op deze school hebben de leerlingen ’s morgens gewoon les in de vakken die op een middelbare school aangeboden worden en ’s middags zijn ze bezig met zang, muziek, dans en acteren. Ze is de tolk voor de filmmaker, omdat het hoofd van de School for Fine Arts nauwelijks Engels spreekt. Ze heeft gevraagd of ik naar de repetitie kom kijken in de National Theatre. Als ik de fiets van The Golden House meeneem en een kwartier later het theater binnenloop, is Nann Myint helaas net weg. Wel ontmoet ik Bradley (63), die de eerste podiumrepetitie aan het filmen is. We praten even samen en dan moet hij weer verder. Ik beloof hem dat ik maandag naar de show kom kijken.

FILMSCRIPT SCHRIJVEN
Als ik de fiets heb teruggebracht ga ik op het terras van het hotel achter de laptop zitten. Het is de bedoeling dat ik deze week met mijn nieuwe camera een compleet nieuwe sponsorfilm ga schieten. Ik had heel graag het script klaar gehad, maar dat is niet gelukt. De insteek van de nieuwe film moet heel anders worden. Het is inmiddels vijf jaar geleden dat de cycloon Nargis ervoor zorgde dat er overal in het land weeskinderen op kloosterscholen opgevangen werden. Onze woongroep bestaat nog uit 50 van de 70 weeskinderen die oorspronkelijk naar de PDO High School gebracht zijn. De andere 20 zijn terug naar hun geboortedorp. In de deltaregio is inmiddels het meeste weer opgebouwd en de kinderen zijn doorfamilieleden opgevangen. The Golden House is in de loop van de vijf jaar uitgebreid met 100 kinderen uit arme gezinnen en van etnische afkomst. We hebben enorm veel kunnen verbeteren aan de woon-, leef- en studiesituatie van de kinderen. Hoog tijd voor een compleet nieuwe film, met als positieve en toepasselijke titel ‘I have a dream…’.

CREATIEF PROCES
En zo zit ik de hele middag creatief te denken, schrijven, knippen en plakken. Ondertussen eet ik watermeloen, blauwe druiven en mandarijntjes. De vogeltjes fluiten, ik hoor de geluiden van het verkeer in de 19th street en langzaam wordt het schemerig. Om 19.00 uur tik ik mijn laatste woorden en lees ik het resultaat voor de laatste maal door. En dat mag er zijn, al zeg ik het zelf. De structuur staat, maar nu alle opnames nog. Afijn, daar heb ik de hele komende week voor.

EEN GAT IN DE LUCHT
Als ik na het avondeten de mail open in het kantoortje van de hoofdleidster Yi Mon zie ik dat mijn medebestuurders gereageerd hebben. Nanneke en Tim hebben uiteraard nog een aantal kritische vragen over de betalingstermijn en over de planning ten aanzien van de grote verhuizing van de kinderen. Ik bespreek de vragen met Yi Mon en zet de antwoorden zo duidelijk mogelijk op de mail. En terwijl ik nog even na zit te praten, krijg ik groen licht van mijn medebestuurders uit Nederland. Yi Mon springt een gat in de lucht. We besluiten om U Nayaka meteen het goede nieuws te gaan vertellen. Ook hij is blij dat het plan financieel rond is. Over de opzet was hij meteen al enthousiast. Dat wisten we al.

PAKJESAVOND
Tijd om de meegebrachte presentjes van de sponsorouders aan de kinderen te geven. Niet alle kleine kinderen hebben een sponsorouder, maar gelukkig hebben we van een aantal sponsorouders heel veel spulletjes gekregen zodat we alle kleintjes blij kunnen maken. Alsof ze het ruiken, want achter het glas zien we een stuk of tien nieuwsgierige snoetjes het kantoortje in kijken. Eén voor één roept Yi Mon ze binnen en een uurtje later hebben we heel veel kinderen blij gemaakt. Yi Mon heeft foto’s gemaakt, die ze aan de sponsorouders zal sturen met een kort verhaaltje. Cadeautjes uitdelen is altijd leuk, zeker aan kinderen die met alles wat ze krijgen dolblij zijn. We kletsen nog even wat na en dan ga ik naar het hotel. Morgenvroeg gaan we naar de ouders van Yi Mon en Nann Myint en ik moet al om 6.00 uur op.

ZONDAG 2 MAART

BRADLEY
Om 7.15 uur komt het taxibusje voorrijden. Yi Mon, Nann Myint en Bradley zitten er al in. Het is zondagmorgen dus het is een stuk minder druk in de stad dan normaal. Al gauw raak ik met Bradley in een geanimeerd gesprek. Sinds oktober is hij bezig met het volgen van de leerlingen van de School of Fine Art. Daarnaast geeft hij les op de PDO High School aan de pre-college class. Hij is momenteel dus de leraar van Nann Myint. Het is haar droom om binnen afzienbare tijd een jaar in het buitenland te kunnen studeren. Bij voorkeur in Nederland. Dat zou bijvoorbeeld Social Studies aan de Radboud Universiteit in Nijmegen kunnen zijn. Bradley helpt de studenten met het opstellen van goede brieven voor het aanvragen van studiebeurzen. Zo’n jaar kost namelijk al gauw 20.000 euro. Maar hij debatteert ook met ze over boeken die ze moeten lezen. En dan niet zozeer over de inhoud, maar wat bepaalde thema’s met de studenten doen. Hij leert ze om te reflecteren op zichzelf. Hij vertelt er heel gepassioneerd over. En ook over zijn filmwerk voor de documentaire die hij aan het maken is. Hij heeft al aan diverse films meegewerkt als editor, veel gefotografeerd in de wereld en boeken uitgegeven, maar dit is de eerste documentaire die hij gaat maken.

DIRECT EEN KLIK
Hij is ook erg geïnteresseerd in de ontstaan van ons project, mijn activiteiten als docent beeldende vorming en communicatie op het Fioretti College in Veghel, mijn muzikale capriolen en de muziektheatershows die ik (samen met vrienden) heb geschreven en gespeeld. Bradley reist inmiddels al zeven jaar door Azië en heeft hiervoor o.a. in Japan en Thailand gewerkt. Op één of andere manier is er meteen een klik tussen ons, zowel op de manier waarop we tegen zaken aankijken als wat betreft de wijze waarop we in het leven staan. Ik vertel hem ook over de insteek van de nieuwe promotievideo en over het boek ‘I have a dream…’ dat we onlangs hebben geschreven. Frederique heeft me net voor vertrek nog een Engelstalig exemplaar meegegeven. Je weet maar nooit wie je tegenkomt, zei ze. Dat dit boek - na zoveel oprechte belangstelling - voor Bradley bestemd is, moge duidelijk zijn. Hij is zichtbaar ontroerd.

WARME FAMILIEBAND
De rit van ruim drie uur gaat voorspoedig. Voor we er erg in hebben zijn we in Shwebo, de grote stad waar vlakbij het dorpje ligt waar de ouders van de dames wonen. We pikken nog even de broer, schoonzus en hun kindje op en rijden dan met z’n allen naar Tayew Taw. De ouders voelen zich vereerd dat ik hen inmiddels voor de vierde keer kom bezoeken. En Bradley wordt al even hartelijk ontvangen. Wij zeggen dat we ons ook vereerd voelen. Vader wil me graag even omhelzen. Leuk is dat! Vader heet Soe Aung (52) en moeder Hla Hla Myint (51). Ook oma (83) is weer van de partij. Het is de moeder van de vader van Yi Mon en Nann Myint. We drukken ook allerlei andere familieleden de hand, die even komen kijken naar hun nichtjes en naar ons. Vader is al zijn hele leven boer en verbouwt rijst, suikerriet, zwarte bonen, pinda’s en tomaten. Moeder heeft de drie kinderen grootgebracht. Het is een hecht en warm gezin, dat merk je aan alles.

EEN SCHOT IN DE ROOS
We gaan met z’n allen aan de grote houten tafel zitten, die in de centrale ruimte staat. Op tafel staan pinda’s en fruit. Buiten staat het vol met potten met bloemen. Dat is de hobby van vader. Het zorgt ervoor dat het erf gezellig oogt. Als ik de uit Nederland meegebrachte bloembollen, bloemzaden en groetenzaden op tafel leg, worden zijn ogen groter. Hij wil precies weten wat het allemaal is en hoe hij het moet planten. Nann Myint vertaalt alles voor ons. Het cadeau is een schot in de roos. We hebben een heel leuk gesprek met vader over hoe bijzonder hij het vindt dat zijn dochters zoveel contact hebben met buitenlanders. Oma vertelt opnieuw dat ze - iedere keer als ze een vliegtuig hoort - bedenkt dat daar van die blanke mensen in zitten. In het huisje van de ouders hangen afstudeerfoto’s van de kinderen en van belangrijke gebeurtenissen uit het gezinsleven. Dat zijn de dingen waar de ouders trots op zijn.

DE LUNCH
Dan komt Hla Hla binnen met de lunch. Na tien minuten staat de tafel helemaal vol. Moeder en vader hebben vis, varkensvlees, kip, bonencurry, groenten, salade, rijst en soep gemaakt. Het ziet er heerlijk uit. Het is gebruikelijk dat eerst de gasten met de mannen eten. Ook Nann Myint eet mee en helpt met vertalen. We eindigen onze lunch met vers fruit. Het is een mooie gelegenheid om Ee Ja Dà Sjie Dè tegen moeder en vader te zeggen. Er wordt gelachen. Hier kun je nog de blits maken met wat zinnetjes Birmees. In The Golden House zijn de kinderen er al aan gewend dat zij in het Engels tegen me praten en ik zoveel mogelijk in het Birmees antwoord om te oefenen.

RONDLEIDING DOOR HET DORP
Tijd om een rondje door het dorp te maken. We gaan bij alle ooms en tantes langs en moeten telkens even aanschuiven. Er wordt thee en wat lekkers op tafel gezet, maar we zitten nog helemaal vol van het eten. Geen probleem als je niks pakt, zegt Nann Myint, het is gewoon een gebaar van gastvrijheid. We lopen naar het dorpspleintje, waar zeker honderd vrouwen uit het dorp onder een afdak rijst aan het zeven zijn. De mannen bouwen nog een tweede afdak. We zijn de attractie van het jaar. Alle ogen zijn op ons gericht en er wordt druk gekwebbeld en gelachen. Er wordt een inwijdingsceremonie voorbereid, net zoals vrijdag met tien jongens van The Golden House heeft plaatsgevonden. Enkele jongens uit het dorp worden even een paar weken novice. Het is een traditie. Toen Nann Myint en Yi Mon jong waren, hebben ze dit ook meegemaakt. Normaliter worden de meisjes dan ook een paar weken non, maar omdat er geen nonnenklooster in de buurt van het dorp ligt, was het voor de meisjes enkel een feest. Meestal is er één familie die het feest initieert en het hele dorp komt dan meehelpen. Dat gebeurt altijd rond deze tijd van het jaar, omdat er nu geen werk te doen is op het land. Erg leuk om de voorbereidingen voor dit feest te zien, wat op dinsdag zal plaatsvinden. Tijdens onze rondleiding door het dorp loopt er een grote schare kleine kinderen met ons mee, die de grootste lol hebben.

HET AFSCHEID
Terug bij het huis krijgen we zelfgemaakt limoensap te drinken. Dat smaakt wel na zo’n wandeling. We praten nog wat, maken nog wat foto’s voor het huis en dan is het alweer tijd om terug te rijden. We nemen uitgebreid afscheid, beloven om snel weer terug te komen en worden door iedereen uitgezwaaid. Wat een bijzondere en hartverwarmende ontmoeting was dit weer. We rijden in drie uur terug naar Mandalay. Als we om 19.00 uur op school arriveren, gaan Nann Myint en Bradley direct aan de slag met hun pre-college training. Yi Mon gaat douchen en ik ga wat eten in het hotel.

INKOPEN VOORBEREIDEN
Na het eten lopen Yi Mon en ik de boodschappenlijst na. Die bestaat deze keer niet alleen uit kleding, slippers, schoolspullen, slaapspullen, keukengerei en andere benodigdheden, maar ook uit meubels, kasten, ventilatoren en andere spullen voor de inrichting van het nieuwe huis. We halen Htoo Thwin erbij. Hij is één van de stafleden van het jongenshuis en hoofd van de timmerwerkplaats. Hij rekent voor ons keurig uit wat vier extra tafels en zestien nieuwe banken kosten. Daarna bespreken we hoe we op de verdiepingen schappen en kasten gaan maken. Yi Mon en ik lopen nog veel meer dingen na en komen tot de conclusie dat we sommige zaken nog moeten vragen aan U Nayaka of de schoolarchitect. We kunnen al wel berekenen hoeveel geld ik ongeveer om moet wisselen in kyats. De wisselkoers is op dit moment erg gunstig. Dankzij een recente sponsoractie kunnen we ook een karaokeset kopen voor de kinderen. Volgens Yi Mon zullen ze dat geweldig vinden. Ze hebben er al heel vaak naar gevraagd. Muzikaal zijn ze hier wel in Myanmar. Yi Mon wil er wel graag een set oordopjes bij, geeft ze lachend aan. En dan is het hoog tijd om uit te gaan rusten van deze enerverende en hartverwarmende dag!

MAANDAG 3 MAART

FILMEN
Voordat ik vandaag aan het filmen begin, lees ik het script nog een keer door, zodat het goed op mijn netvlies staat. Ik wil vandaag zoveel mogelijk algemene shots maken. Ik begin in de timmerwerkplaats, want daar kom ik als eerste voorbij. We hebben daar in de afgelopen jaren al veel laten maken, zoals tafels, stoelen, kasten en kozijnen. Het is mooi dat die werkplaats er is. Zo blijft het geld dat we investeren op de school zelf. Ik schiet beelden van de lunchkraampjes, waar mensen van buiten eten en snacks verkopen aan de schoolgaande kinderen, en natuurlijk van het enorme schoolgebouw, wat in drie delen gebouwd is en wat inmiddels uit zo’n 50 klaslokalen bestaat. Het is net middagpauze, dus het is een drukte van jewelste en dat komt mooi uit. De kleinere kinderen hebben reeds vakantie, dus daar kan ik geen opnames van maken. Hopelijk heb ik dat afgelopen zomervakantie gedaan, maar dat weet ik niet helemaal zeker.

DE NOVICEN
De volgende halte is het novicenverblijf, waar ruim 500 jonge monnikjes gehuisvest zijn. In de ruimtes wordt gegeten, gestudeerd, naar de radio geluisterd en geslapen. Jongens uit de omliggende dorpen die op de PDO High School willen studeren, kunnen dat alleen maar als ze novice worden. In dat geval gaan ze ’s morgens vroeg op pad met hun bedelnap. Je ziet ze in lange kolonnes door de stad lopen en overal ‘aankloppen’ voor voedsel. Boeddhisten zullen altijd iets geven, als ze daartoe in staat zijn, omdat ze erin geloven dat dit goed voor hun karma is.

DE ETNISCHE GROEP
De twee huizen van de etnische woongroep zijn overvol. Er wonen zo’n 180 meisjes uit dorpen waar de laatste leerjaren van de middelbare school niet te doorlopen zijn. Deze meisjes wonen een paar jaar op de PDO High School, totdat ze examen hebben gedaan. Het zijn grotere meisjes. ’s Avond komen er stafleden in de huizen slapen, maar overdag moeten de meisjes zelf hun zaakjes regelen. De stafleden hebben overdag namelijk allemaal andere taken op het schoolterrein. Het ziet er allemaal een stuk minder georganiseerd uit dan in The Golden House. Er wordt ook niet gekookt voor deze meisjes. Dat moeten ze zelf doen. Hier valt nog het nodige te verbeteren. Als het goed is ontmoet ik vrijdag Carl van Fördeverein Myanmar. Dat is een grote Duitse NGO die op de PDO High School heel veel goed werk verricht. Carl wil graag meer weten over de succesformule in The Golden House en kijken of we die kunnen kopiëren naar deze woongroep.

DE STRAATKINDEREN
De hostel voor de straatkinderen veel meer vergelijkbaar met The Golden House. Daar lopen wel fulltime stafleden rond en wordt er ook centraal gekookt voor de kinderen. De jongste is 4 en de oudste is 18. Er wonen ook twee lichamelijk gehandicapte jongens. Voorheen woonden hier zo’n 80 straatkinderen. Inmiddels zijn die groep gehalveerd. Hoe dat precies zit weet ik niet. Wat ik wel zie is dat er met liefde voor de kinderen gezorgd wordt.

BIBLIOTHEEK
Er is ook een bibliotheek op het schoolterrein. Omdat de school voor de jongere kinderen al voorbij is, is er niet veel activiteit. Normaliter zitten hier elke ochtend en elke middag groepen kinderen boeken te lezen, onder leiding van hun lerares of één van de stafleden van de bibliotheek. Er staat inmiddels een mooie verzameling boeken voor jong en oud.

EXAMENS
Als ik langs het schoolgebouw loop, zijn de examens bezig voor leerjaar 11, het afstudeerjaar. Dat is een serieuze aangelegenheid. Er wordt in doodse stilte gewerkt, alle tassen liggen op de gang en in elk lokaal lopen drie docenten. En wie zie ik tot mijn grote verbazing? Pann Nu Win! Ze was het allereerste meisje in The Golden House dat haar eindexamen haalde. Zover ik weet is ze niet verder gaan studeren, maar les gaan geven aan de jongste kinderen. Ze is inmiddels getrouwd en heeft een kindje van 2. Ze ziet er gezond uit. Ik vond haar altijd erg mager. Ze is gelukkig, vertelt ze. Ook haar Engels is een stuk beter geworden. Ze loopt te surveilleren in één van de klassen. Leuk om haar weer te ontmoeten. Ik vraag naar haar oudere zus Chau Su Win en jongere zus Su Yi Win. Die woonden ook enkele jaren in The Golden House. Chau Su Win woont met haar man in hun geboortedorp. Ze heeft het eindexamen op de PDO High School niet gehaald en wilde het niet nogmaals proberen. Su Yi Win zit nu in het laatste leerjaar op de school in hun geboortedorp. Ik vraag Pann Nu Win om ze de hartelijke groeten te doen, wanneer ze ze spreekt. En dan moet ze weer verder met surveilleren.

DE SCHOOLKLINIEK
De laatste opnames die ik maak zijn van Eain Thit Sar Shin. Ze zit in het tweede jaar van de Deeltijd Universiteit en kan studeren dankzij ons studiefonds. We gaan proberen om voor alle kinderen die verder willen studeren een studiebeurs te reserveren van 1.200 euro voor vier jaar. Eain Thit Sar Shin is een schat van een meid, heel behulpzaam en heel pienter. Ze werkt in haar vrije tijd in de schoolkliniek en wil graag zuster worden. Zij is één van de kinderen die iets gaan zeggen over hun droom op de video en de eerste die ik om deze reden film. Morgen volgen alle anderen die hierover iets gaan vertellen. Ze laat vol trots alle ruimtes van de kliniek zien. Daar komen artsen uit de omgeving een dagdeel per week gratis behandelingen geven aan de kinderen en aan arme mensen uit de stad.

NANN MYINT EN HAAR VRIEND
Dan is het hoog tijd dat ik naar het Nationale Theater fiets. Daar start om 15.00 uur de uitvoering van de leerlingen van de School of Fine Art. Ik heb Nann Myint en Bradley beloofd om te komen kijken. Ik kom klokslag 15.00 uur binnengelopen, maar het ziet ernaar uit dat het nog wel even zal duren voordat het begint. Ik zie Nann Myint en haar vriend Thu Wai en ga bij hen zitten. Ze heeft al zeven jaar een relatie met hem, maar heeft hem nog nooit officieel voorgesteld aan haar ouders. Het is een schat van een knul, maar ze durft het niet. Ik weet zeker dat de jongen met open armen ontvangen zal worden. Gisteren hebben we er in de auto nog om gelachen toen we naar haar ouders zijn geweest. Ze moet zelf maar het beste moment kiezen. Ik heb haar wel aangeraden om niet te lang meer te wachten, want anders wordt het steeds moeilijker. Haar vriend gaat vanaf volgende week bij hetzelfde een gelijksoortig bedrijf aan de slag in Mandalay, als waar hij tot nu toe in Yangon gewerkt heeft. Super fijn dat ze elkaar nu elke dag kunnen zien.

BEELDENDE KUNST
Uiteindelijk start het programma om 15.30 uur. De zaal is inmiddels volgelopen met ouders, grootouders en broertjes en zusjes. Eerst krijgen we een officiële toespraak van de Minister van Cultuur en dan reikt een mevrouw, die een hoge post bekleedt in onderwijsland, de certificaten en prijzen uit aan de afgestudeerden. Die verschijnen allemaal in hun mooiste kleding op het podium. Daarna is het tijd voor de show. Of toch niet? Nee, eerst gaan alle genodigden de schilderijen en sculpturen bekijken van de jonge kunstenaars. Bradley vertelt later dat hij niet eens wist dat er ook een afdeling beeldende kunst was op school. Het werk ziet er fraai uit. Het zijn getalenteerde jonge kunstenaars, die redelijk traditioneel werk maken, maar wel van een hoog niveau.

DE SHOW
En dan is het eindelijk tijd voor de show in het theater. Wat een spektakel en wat een talent. Veel van de afgestudeerden zijn pas 16 jaar oud, maar hun podiumkunsten zijn fantastisch. De show bestaat uit traditionele dans, zang en cabaret. Er zijn ook eigentijdse elementen in verwerkt. De leerlingen worden begeleid op traditionele instrumenten, die bespeeld worden door hun docenten. Het geluid in het theater is beroerd, maar dat wordt volledig gecompenseerd door alle oogstrelende kostuums en de prachtige dans. Na afloop blijven we nog wat bij het podium staan en vraagt de Minister opeens aan mij - als enige buitenlander in de zaal - wat ik ervan vond. Ik vertel hem dat het belangrijk is om scholen zoals deze - ook al zitten er maar 50 leerlingen op - te blijven ondersteunen, om zo de talenten van deze jonge mensen te ontwikkelen en de prachtige en unieke artistieke traditie van dit land te behouden. Hij knikt bevestigend en wordt dan meegenomen om op de foto te gaan met de afgestudeerden.

YI MON EN HAAR ZORGEN
Ik fiets terug in de avondschemering, eet wat in het hotel, praat wat met enkele Duitse gasten en ga dan naar The Golden House. Daar heb ik  een goed gesprek met Yi Mon over haar zorgen. Vanuit diverse hoeken kreeg ik signalen dat Yi Mon de laatste tijd wat minder lekker in haar vel zit. Ze schrijft daar zo nu en dan wat over op Facebook, maar daar zit ik niet op. Ik had het ook al gemerkt en er tijdens het afgelopen werkbezoek met haar over gepraat. Ze maakt zich zorgen om een aantal grotere kinderen, die al sinds de start van The Golden House in het weeshuis zitten. Ze zijn regelmatig ongehoorzaam en voeren de afgesproken taken en werkzaamheden niet uit. Ze gedragen zich een beetje als de hoofdrolspelers van The Golden House. Ze kan daar niet goed mee omgaan. Ik stel haar voor dat ik eens met de dames spreek. Dat vindt Yi Mon fijn. Ze zit ook in haar maag met de negen kinderen die nu aan de universiteit studeren. Ook die hebben dagelijkse taken, maar voeren die niet altijd uit. Daarnaast zijn de jongens en de meisjes op een leeftijd gekomen dat er andere verleidingen om de hoek komen kijken, zoals vriendjes en vriendinnetjes. Dat kan wel eens ten koste gaan van het studeren, maar ook van de discipline. Ik vertel Yi Mon dat we deze jongens en meisjes graag willen ondersteunen, maar dat we wel van hen verwachten dat ze gemotiveerd met hun studie bezig zijn en in ruil daarvoor meehelpen in The Golden House. Precies, zegt Yi Mon, en daar loopt het bij enkelen wel eens spaak. Als ik voorstel om morgenavond eens een goed gesprek te hebben met deze groep van negen jongelui, zie ik Yi Mon’s gezicht opfleuren. Dat ga ik regelen, zegt ze!

KIES OOK EENS VOOR JEZELF
Het derde waar Yi Mon mee zit is dat ze graag haar ouders wat meer wil zien en financieel wil steunen. Haar vader wordt ouder en kan niet meer zoveel op het land werken. Gelukkig verdient Yi Mon sinds kort veel meer, omdat de salarissen op de PDO High School meer op elkaar afgestemd zijn. Ze geeft nu elke maand 50 van de 100 euro aan haar ouders. Als ik haar vraag of ze haar ouders mist, komen eindelijk de tranen. Ik kan hier eigenlijk nooit weg, zegt ze, want ik ben eindverantwoordelijk. Ik troost haar en geef aan dat dit ook voor een groot deel tussen haar eigen oren zit. Ze heeft een aantal zeer toegewijde en verantwoordelijke stafleden in haar team, die ook best een dag of enkele dagen zonder haar kunnen. Ze knikt bevestigend en veegt haar tranen weg. Het is Yi Mon ten voeten uit dat ze nooit voor zichzelf zal kiezen, maar altijd voor de ander. Nu ik het gezin al zo lang ken, zie ik dat bij alle drie de kinderen terug, maar ook bij de ouders. Een fantastische eigenschap, maar die je - als je niet oppast - de kop kan kosten. Zeker als je eigenlijk nooit vrije tijd hebt, zoals Yi Mon, die 24 uur per dag met de kinderen samenleeft. Daarnaast is Yi Mon echt een controlefreak. Ze moet leren om vrije tijd te pakken. Ik zeg tegen haar: Ga eens een keer met een vriendin naar de stad, ga eens shoppen en verwen jezelf, pak eens spontaan de bus naar je ouders. Zou je dat mogen van U Nayaka en zouden Cho Cho en Tsai Tsai dat goed vinden? Ja natuurlijk, zegt ze. Ik geef haar de tip om dit eens met de haar collega’s te bespreken. Ik zeg: Als je dan een keer een dag niet lekker in je vel zit, zullen zij jou een schop onder je kont geven om er even uit te gaan en tijd voor jezelf te nemen. Want zelf zal je dat niet doen, toch? Yi Mon moet lachen en knikt bevestigend. Ze is blij met dit gesprek, dat merk ik. Als we even later met wat kinderen naar de schoolpoort lopen, omdat het inmiddels bedtijd is, krijg ik een duwtje en zegt ze: Thank you, Nico.

DINSDAG 4 MAART

FILMEN
Vandaag is het de tweede filmdag. Ik ga alle kinderen en stafleden op de video zetten die iets gaan vertellen in de nieuwe film. Ik begin de dag vroeg, want er wordt ’s morgens gekookt voor de hele dag. Omdat het koken en samen eten steeds terugkerende zaken zijn, wil ik dat goed in beeld brengen. Yi geeft instructies aan de kinderen die vandaag meehelpen en ondertussen kan ik alles vastleggen. Yi stelt zichzelf voor, terwijl ze in de keuken in de pan staat te roeren. Daarna zijn de mannelijke stafleden aan de beurt. Ik film ze in de Pandaw House, waar ze binnenkort zullen wonen, als we alle kinderen herschikt hebben over de drie stenen huizen. Het is lachen met die mannen, want het gaat natuurlijk een paar keer mis. Dan zijn Yi Mon, Cho Cho en Tsai TSai aan de beurt. Dat gaat vlot. De dames spreken redelijk Engels en zijn inmiddels wel gewend om gefilmd en gefotografeerd te worden.

DROMEN
Vervolgens loop ik met een groepje kinderen naar de schooltuin, omdat ik daar een rustige omgeving en mooiere achtergrond heb om te filmen. Ik neem er vier mee, die lekker expressief zijn en goed Engels spreken. Het zijn Ei Thazin Myat (of Morning, zoals ze genoemd wordt, omdat dat het eerste Engelse woordje was dat ze ooit leerde en het de hele dag zei), Shine Bo Bo (een aandoenlijk kereltje met een blije snoet), Zar Ni Khaing (of Prinses, zoals ik haar altijd noem) en Zin Thu (een leuke, grotere jongen). Ze gaan iets vertellen over hun dromen. Dat wordt het begin van de film. De opnames gaan soepel en als we terug lopen is het flink warm aan het worden. Ik kan deze week al goed merken dat de zomer, het heetste seizoen in Myanmar, in aantocht is. Het wordt elke dag iets warmer. Al is het nog steeds zeer aangenaam, met name ’s morgens en ’s avonds.

U NAYAKA OP Z’N BEST
’s Middags om 14.30 uur is U Nayaka aan de beurt om gefilmd te worden. We rijden met de schooltruck naar een nabij gelegen klooster waar veel bomen staan. Het terrein van de PDO High School is inmiddels helemaal volgebouwd en het is er veel te onrustig. U Nayaka isruim twintig jaar geleden begonnen met het lesgeven aan de armste kinderen in de stad, gewoon onder een boom. Dat tafereeltje wil ik vastleggen. Een stuk of acht jonge meisjes zitten in de laadbak van de truck, terwijl U Nayaka er met zijn eigen auto achteraan gereden wordt. Ik maak een opstelling onder een boom en terwijl U Nayaka ontspannen het gesprek aangaat met de kinderen, film ik het tafereeltje van alle kanten. Daarna zegt U Nayaka ook nog een aantal zinnen voor de camera. Hij wil meteen uitwijden, maar moet zich van mij netjes aan het script houden. Als hij later een aantal stukjes ‘voice over’ inspreekt en ik hem de beelden van zojuist laat zien, snapt hij opeens waar ik heen wil en krijg ik een compliment voor mijn werk. Da’s aardig!

AFSLUITING
Vrijwel alle shots, waarbij er iemand anders in beeld is, zijn nu gemaakt. Morgen moet ik mijn eigen quotes nog opnemen en dan nog eens kritisch alles nalopen. In de avondschemering zetten we een groep jongens op het balkon van de Pandaw House en een groep meisjes op de balkons van ons nieuwe huis. Ik ga aan de overkant op de eerste verdieping van het nieuwe schoolgebouw staan en kan zo mooi onze woongroep filmen.  Als dat gereed is, loop ik terug naar het hotel. Ik ben moe van al het filmwerk! Op het terras ga ik in alle rust het contract opstellen voor U Nayaka, dat nog deze week ondertekend moet worden. Ondertussen krijg ik weer een lekker maaltje voorgeschoteld. Ik heb deze week gezegd: Maak maar iets met rijst, groenten en vlees. En zo is het iedere keer een verrassing wat ik voorgeschoteld krijg. Maar een ding is zeker: Koken kunnen ze hier!

MOTIVATIEGESPREK
De avond staat in het teken van een goed gesprek met de negen studenten die nu in leerjaar 1 en 2 van de deeltijd universiteit zitten. Ik ben blij dat er ook vijf stafleden bij zitten. Ik begin met de vraag wat de jongeren motiveert om verder te studeren. Bijna allemaal vinden ze het belangrijk om hun diploma te halen, omdat ze dan kans hebben op een betere baan. Helaas kunnen ze niet zelf het vakgebied kiezen waarin ze les gaan krijgen. Twee jongeren geven aan niet blij te zijn met hun vakgebied, maar toch hun best te doen. Deeltijd universiteit betekent dat ze twee maanden lang intensief les krijgen en hard moeten studeren. Voltijd universiteit betekent dat ze acht maanden naar school moeten. Ik vraag ze waarom ze niet voor de voltijd universiteit hebben gekozen. Omdat het diploma exact hetzelfde is, geven ze aan. Maar leer je in acht maanden niet veel meer dan in twee maanden? Jawel, geven ze aan, maar nu kunnen we in de andere maanden op de PDO High School deelnemen aan cursussen Engels, de Businessclass, workshops en nog veel meer. Daarnaast hebben ze allemaal een baantje op school. De één werkt in de timmerwerkplaats, de ander in de schoolkliniek en weer een ander in één van de kantoortjes als staflid. En daar leren we veel van en hebben we later veel aan, geven de jongeren aan.

VERLEIDINGEN
De jongeren weten allemaal dat World Child Care hun studie betaalt. Ik leg ze uit dat we geld gereserveerd hebben voor vier jaar. En dat we van ze verwachten dat ze tijdens de twee maanden dat ze intensief les hebben, enorm hun best doen. Ik weet van Yi Mon dat er in het gezelschap enkelen zitten, die inmiddels een vriendje hebben en dat natuurlijk ook erg interessant vinden. Ik vertel ze over de verleidingen die op de loer liggen, nu er een stukje zelfstandigheid gevraagd wordt: slapen, televisie kijken, voetballen, een mobiele telefoon en natuurlijk de liefde. Ze moeten lachen. World Child Care verwacht dat ze die verleidingen kunnen weerstaan en hun verantwoordelijkheid pakken. Ze knikken bevestigend. Ik weet ook van Yi Mon dat sommigen hun extra taken in The Golden House niet altijd serieus nemen. Daar refereer ik ook aan. Het is een voorrecht dat ze in de stad kunnen studeren en toch op de PDO High School kunnen blijven wonen. Maar dan wordt er wel wat van hen verwacht inzake meehelpen waar mogelijk. Kijk waar je goed in bent, geef ik aan, en maak met Yi Mon persoonlijke afspraken over wat je gaat doen, wanneer je dat doet en hoe vaak je dat doet. Op verzoek van Yi Mon vertel ik ze ook dat Yi Mon mij op de hoogte zal houden van hun studieresultaten, hun werkhouding, hun discipline en de bereidheid om mee te helpen in The Golden House.

NIET VRIJBLIJVEND
Ik vertel de jongeren ook dat het niet nemen van de verantwoordelijkheid consequenties kan hebben. De volgende negen staan klaar om te gaan studeren, maar we hebben daar als stichting nog geen studiereserve voor aangelegd. Het kan niet zo zijn dat we deze jongeren niet kunnen laten studeren, terwijl  anderen er met de pet naar gooien. Als je blijft zitten, moet dat een goede reden hebben, anders houdt het gewoon op. En ja, twee in het gezelschap hebben het dit jaar niet gehaald. Ze snappen het allemaal maar al te goed. Ik besluit de meeting met ze allemaal veel succes te wensen onder het motto ‘zet ‘m op!’ Als we even later in Yi Mon’s kantoortje nog even napraten, geeft Yi Mon aan dat ze heel blij is dat we dit zo gedaan hebben. De jongeren moeten weten dat onze steun niet vrijblijvend is. Blij dat ik haar hierbij heb kunnen helpen. Het gaf haar kopzorgen en nu weet ze dat ze er niet alleen voor staat.

WOENSDAG 5 MAART

ZAR NI KHAING
Vandaag is het de derde en hopelijk laatste filmdag. Als ik om 10.00 uur bij The Golden House aankom, zijn Yi Mon en Cho Cho al inkopen doen. Ze gaan o.a. kleding, slippers, dekens, tapijt, toiletartikelen, houtskoolpotten en schoonmaakartikelen kopen. Ik ga direct met Zar Ni Khaing aan de slag om al mijn quotes goed op de video te krijgen. Dat wordt nog een hele klus, want met duizenden kinderen in de klaslokalen en de geluiden van de stad op de achtergrond is er bijna geen rustige plek te vinden. Zar Ni Khaing doet het fantastisch. Ze heeft een vaste hand tijdens het filmen, heeft goed door wat ik wil en denk ook nog eens creatief mee.

IN SCENE GEZET
’s Middags zetten we de allereerste aankomst van de weeskinderen op de PDO High School in scène. Dat was in oktober 2008. Enkele kinderen trekken oude kleren aan en we verzamelen wat tassen, dekens en kussens, die ze dadelijk kunnen dragen. Eerst een shot waarbij Tsai Tsai een groepje bedroefde kinderen voorbij laat lopen en vervolgens als laatste aansluit. En dan een tweede shot waarbij ze richting camera lopen. De kinderen vinden het leuk om mee te spelen en we hebben veel bekijks. Omdat er straks toch een ‘voice over’ en muziek onder de beelden gemonteerd wordt, mogen de toeschouwers gewoon praten.

MOUSE
Rond 14.00 uur zijn Yi Mon en Cho Cho terug van het inkopen doen. Ze hebben de ‘schoolcar’ helemaal volgeladen. De kinderen helpen met uitladen en dat levert weer mooi filmmateriaal op. Yi Mon heeft van mij al lang geleden de bijnaam ‘mouse’ gekregen. Ze is altijd eten en spullen aan het verzamelen voor haar kroost. Dat doet ze het liefste. Muizen doen dat ook!

PLEASE HELP US…
Op het eind van de middag nemen we buiten nog wat shots op. Eén van die shots is het laatste beeld van de video. We plaatsen alle 150 kinderen voor het nieuwe huis en laten ze de zin zeggen: ‘Please help us to realize our dreams’. Daarna mogen ze springen en dansen. Hilariteit ten top natuurlijk. Het levert een mooi plaatje op. We hebben dit beeld al eens gebruikt bij twee eerdere promotiefilms. Toen zeiden de kinderen: ‘Please help us to build our new home’. Maar de huizen zijn inmiddels allemaal klaar en aangezien de film de titel ‘I have a dream…’ krijgt, is de nieuwe zin meer toepasselijk.

IN VERTROUWEN
Yi Mon had me een paar dagen geleden gevraagd om met een aantal grote meiden te praten over hun taken in The Golden House en hun werkhouding. Het gaat met name om de kinderen die inmiddels al vijf jaar op de PDO High School wonen. Ik heb dat met enkele kinderen gedaan. Nu vragen de kinderen of ze in vertrouwen met mij mogen praten om hun kant van het verhaal te vertellen. Natuurlijk mag dat. We gaan met z’n zevenen op het dak zitten van het nieuwe schoolgebouw. Ze vertellen me dat ze moeite hebben met de manier waarop Yi Mon op hen reageert. Ze kan soms boos worden als het niet gaat zoals ze wil en duldt geen tegenspraak. Ze worden niet als individu aangesproken, maar altijd als groep. En dat vinden ze niet fijn. Ze hebben alle zes de indruk dat Yi Mon een hekel aan hen heeft. Ze vertellen me dat ze er regelmatig samen over praten. Ze zijn verdrietig over de situatie en ik ben de eerste en enige die ze dit ooit verteld hebben.

GROEPSKNUFFEL
Ik probeer de zaken wat te nuanceren. Ik geef aan dat ze niet moeten vergeten dat Yi Mon een enorme verantwoordelijkheid draagt en soms wel eens streng moet zijn, omdat zaken anders niet gebeuren. Dat snappen ze uiteraard. Ze willen weten of ik wel weet dat ze best veel doen en echt niet lui zijn, zoals Yi Mon nog wel eens wil zeggen? Natuurlijk weet ik dat, zeg ik! Ik vraag of ze er al eens met Yi Mon over gesproken hebben. Dat gaat niet, geven ze aan, want dan wordt ze boos. Als ik vraag of ik het er eens met Yi Mon over mag hebben, geven de meisjes aan dat ze dat liever niet willen, omdat ze bang zijn om er extra van langs te krijgen als ik weer weg ben. Ik stel voor om gewoon eens wat algemene tips te geven aan Yi Mon over hoe ze de jongeren het beste kan benaderen. Yi Mon heeft daar ook expliciet om gevraagd, toen ik nog in Nederland was, want ze zit er zelf ook best wel mee. Dat vinden de meiden prima. Ik vraag of ik misschien anders voor de meiden kan doen, maar dat hoeft niet. Het feit dat ze het mij hebben kunnen vertellen, is al een opluchting en geeft ze energie. Ik stel voor om een groepsknuffel te doen en daar geven ze meteen gehoor aan. ‘You are really our papa’, zegt Thae Nu Khaing met de tranen in haar ogen en de andere knikken. Als we samen naar beneden lopen, wordt er alweer gezongen en gek gedaan. Dat is het mooie van kinderen. Als ze hun verhaal hebben kunnen doen, is er vaak al een wereld gewonnen. Dat merk ik op school ook steeds weer met mijn mentorleerlingen.

INDIVIDUELE AFSPRAKEN
Ik had al wel het vermoeden dat het ongenoegen van Yi Mon, dat ze een paar dagen geleden met me deelde, ook een andere kant heeft. Het is vaak een wisselwerking. Mensen reageren op een bepaalde manier op elkaar en er ontstaan patronen, die als onprettig ervaren worden, maar door geen van de partijen doorbroken kunnen worden. Dat maakt de communicatie extra beladen en ingewikkeld, zeker in een land waar mensen die ouder zijn sowieso met respect behandeld worden. Yi Mon is fantastisch met de kleintjes, maar weet niet goed hoe ze met de jongeren om moet gaan. Dat weet ze goed van zichzelf. Ze benadert de groten ook als een groep, terwijl die juist persoonlijk aangesproken en gehoord willen worden en individuele afspraken willen maken over taken en privileges. Het is zo herkenbaar. Ik merk het dagelijks in mijn lessen. Ik neem mezelf voor om het er morgen in algemene zin eens met haar zus Nann Myint over te hebben. Terug in The Golden House maken Yi Mon en ik samen plannen voor de inkopen die we morgen gaan doen. Daarna is het tijd om te gaan slapen. Zoals gewoonlijk wordt ik door Yi Mon en een paar kinderen naar het hek gebracht. Ee Pjoo Baa See, zeg ik en de kinderen roepen ‘houdoe hè’ en ‘slaap lekker’.

DONDERDAG 6 MAART

INKOPEN DOEN
Gisteren hebben Yi Mon en Cho Cho samen inkopen gedaan. Ze hebben een grote hoeveelheid basisbenodigdheden gekocht, zoals kleding, slippers en toiletartikelen. Ditmaal gaan Yi Mon en ik samen op pad. We gaan 12 ventilatoren voor het nieuwe huis kopen, een karaokeset voor de kinderen, een nieuwe televisie, want het oude beestje in huis 1 loopt op z’n eind en kijken of we goede opbergkasten kunnen vinden voor het nieuwe huis. Opbergkasten maken van hout voor 80 meisjes in het nieuwe huis, zou een kostbare aangelegenheid worden. We beginnen onze shopdag met de opbergkasten. Meteen in de eerste winkel waar we binnen stappen, vinden we precies wat we zoeken. En nog betaalbaar ook. Het zijn een soort opbergkluisjes, zoals je die op scholen ook ziet. Ieder kastje heeft een unieke sleutel, die ook bijgemaakt kunnen worden. We krijgen zowaar nog korting ook en ze kunnen morgen al geleverd worden. Dat is helemaal super. We maken de deal rond en lopen blij naar buiten.

ELEKTRONICA
Op naar de elektronicashop. De ventilatoren kosten 33 euro pers stuk en ze hebben er 12 op voorraad. Dat is mooi. Dan de televisie. We bellen naar Tsai Tsai om de televisiekast op te meten en kopen dan het juiste model. Voor de karaokeset hebben we iets meer tijd nodig. We hebben de keuze tussen een goedkope, beroerd klinkende set uit China, of een merkproduct. We kiezen voor het laatste. Het zou zonde zijn als het apparaat volgend jaar al stuk is. In Myanmar heb je op alles standaard 1 jaar garantie en producten uit China gaan vaak niet veel langer mee. Het geld voor de karaokeset is speciaal voor dit doel gedoneerd door een aantal (kind)sponsors. Ik vraag aan Yi Mon of we voor haar misschien een setje goede oordopjes moeten kopen? Ze moet lachen. Het ding kan toch ook wel zachtjes, veronderstelt ze. Rond 14.30 uur zijn we klaar en rijden we terug naar de school. De kleinste kinderen staan er met hun snufferd bovenop als we de truck uitladen. Als ze de microfoons zien, beginnen ze te springen. Ik ben benieuwd vanavond…

GUESTHOUSE IN BIRMA
Dan is het tijd om met Nann Myint en haar vriend Thu Wai op de scooter naar stukjes land te gaan kijken, waar we in de toekomst mogelijk samen een onderneming op kunnen starten. Frederique en ik dromen ervan om een kleinschalig guesthouse te starten in Mandalay. Ons idee is om een aantal kinderen van The Golden House een leerwerktraject aan te bieden in ons hotelletje. Het moeten kleine huisjes worden rond een binnenplaatsje, omringd door veel groen. Nann Myint zou heel graag een klein meditatiecentrum willen starten en cursussen willen geven. Dat zou perfect op hetzelfde stuk grond kunnen. Nann Myint en Thu Wai zien het helemaal zitten. Het is voor ons natuurlijk een grote stap om zoiets te doen. Ik zou me kunnen voorstellen dat ik voorlopig gewoon blijf werken in Nederland. Frederique zou in het hoogseizoen (de wintertijd in Nederland) de guesthouse kunnen runnen. En in het laagseizoen zou Nann Myint de verantwoordelijke kunnen zijn. Bijvoorbeeld, want er zijn nog tientallen andere constructies te bedenken. Het zijn zomaar wat eerste ideeën. En het moet natuurlijk ook te financieren zijn. Nog genoeg om over na te denken.

ONZE ZOEKTOCHT
Thu Wai spreekt nog nauwelijks Engels, maar is een spontane jongen die niet bang is om overal te vragen wie de eigenaren zijn van stukjes land en onbewoonde huizen die we tegenkomen. In twee uurtjes rondrijden hebben we al een tiental geschikte plekken gevonden. Op een vijftal plaatsen weten we de eigenaar te traceren of weten de buren om wie het gaat. Helaas hebben ze geen van allen interesse om hun eigendom te verkopen. Maar goed, we hebben ook pas twintig straten gehad in de miljoenenstad Mandalay. We spreken af dat Nann Myint en Thu Wai in de komende maanden actief gaan zoeken en ons op de hoogte houden.

DE GROTE VOLKSVERHUIZING
We moeten terug naar de school, want vanavond gaan Nann Myint en ik uiteten met Yi Mon, Cho Cho, Tsai Tsai, Bradley (de documentairemaker) en Ollie (een Duitser, die al twee jaar op de school lesgeeft). Als we door de schoolpoort lopen, komen we U Nayaka tegen. Hij zegt met een lach: We zijn net begonnen om alle kinderen over te huizen. Ik zeg: Saa Daa Baa, oftewel grapje. U Nayaka moet lachen en zegt: Nee, Nico, echt waar! Als ik vraag waarom nu al, zegt U Nayaka: Ik wil zo snel mogelijk met de bouw van het trainingsgebouw beginnen, anders is de fundering niet klaar voordat het regenseizoen begint. Ik vraag waar de 80 meisjes nu moeten slapen? Hij zegt: Zolang op de eerste etage en op de begane grond. Maar ik ben aan het kijken of ik de tweede etage zo snel vrij kunnen maken. Misschien komend weekend al. Als ik verder het terrein op loop met Nann Myint worden alle opbergkisten en spullen van de jongens naar de Pandaw House gebracht en zie ik de meisjes met de kleding en schoolboeken onder hun arm naar het nieuwe huis lopen. Het lijkt een enorme chaos, maar de staf heeft alles onder controle. Alleen lastig dat we nu net vanavond gaan uiteten. Ik merk aan Yi Mon dat ze dit ook niet echt handig vindt, maar ik laat het zo, want dit is een mooie oefening voor haar om de touwtjes even uit handen te geven. We spreken wel met Bradley en Ollie af dat we een uurtje later gaan.

UITETEN
Een uurtje later zitten we in een eenvoudig eettentje, waar ze volgens Bradley en Ollie die heerlijkste salades hebben. Volgens de heren kan mijn maag dat prima aan. Daar vertrouw ik maar op. Bradley gaat aan het donker bier (extra stout) en ik besluit om hem te vergezellen. Ik drink bijna nooit alcohol, maar als ik het doe, word ik extragezellig - en ik ben al zo gezellig. En inderdaad hebben we na een half uur de leukste gesprekken aan tafel. En het eten smaakt ook nog eens voortreffelijk. Om 21.30 uur merk ik aan Yi Mon dat ze echt terug wil en dat doen we dan ook.

FILMMATERIAAL
Ik loop met Bradley mee naar zijn kamer om de door mij gemaakte filmbeelden van de show van de School of Fine Art over te zetten. Zijn eigen opnames zijn allemaal overbelicht. Hij had zijn camera met groothoeklens op de rand van het podium gezet, maar er is iets fout gegaan met de belichting. En dat is niet handig als je een documentaire aan het maken bent en er maar één uitvoering is. Hij is dolgelukkig met het materiaal. Ik film zelf ook met een goede HD-camera, dus het materiaal is zeer bruikbaar voor hem. Ik geef hem ook een Engelstalig exemplaar van ons boek ‘I have a dream…’. Frederique had me aanbevolen om er één mee te nemen. Je weet maar nooit wie je tegenkomt, zei ze. Toen ik met Breadley afgelopen zondag de ouders van Yi Mon bezocht, was het me meteen duidelijk dat hij dit exemplaar moest krijgen. Bradley bekijkt het boek aandachtig en is vereerd dat hij het krijgt. We praten nog wat na en dan loop ik terug naar The Golden House.

GOED GESPREK
Het is al 22.45 uur en Yi Mon en veel kinderen liggen al te slapen. Ik tref Nann Myint nog aan achter de laptop van Yi Mon. Een mooie gelegenheid om even met haar van gedachten te wisselen over wat de kinderen me in vertrouwen verteld hebben over haar oudere zus. Ik ken Nann Myint inmiddels als vijf jaar en weet zeker dat alles wat ik haar vertel tussen ons blijft. Nann Myint herkent veel van de controledrang van Yi Mon en haar boosheid de laatste tijd. Ze heeft er zelf ook wel eens last van. Andere dingen die de meisjes me verteld hebben, weet ze goed te nuanceren. Daar ben ik blij om. Ze adviseert me om toch het gesprek met Yi Mon aan te gaan, maar dan met alle stafleden erbij. Ze zouden samen eens alle taken en verantwoordelijkheden in kaart kunnen brengen en die opnieuw kunnen verdelen. Zo kunnen ze Yi Mon misschien een beetje te ontlasten. Dat is een goed idee van Nann Myint, maar ik weet niet of dat tijdens dit werkbezoek nog gaat lukken. We kijken op onze horloge en zien dat het inmiddels al middernacht geweest is. We moeten echt gaan slapen. Nann Myint is zo wijs voor haar leeftijd (26) en kan zich verbaal goed uiten. Ze is echt een denker, net als haar vader. Yi Mon daarentegen is echt een doener, net zoals haar moeder. Leuk om die verbanden nu te kunnen leggen, omdat ik haar ouders al viermaal ontmoet heb.
 
VRIJDAG 7 MAART

BIRMEES HALF UURTJE
Het is vanmorgen vroeg dag. We gaan met 40 kinderen zwemmen. Dat doen we in een riviertje dat stroomt langs een stuk land dat U Nayaka een aantal jaren geleden gekocht heeft in de bergen. Het wordt hier op PDO High School ‘groud 2’ of ‘horti culture’ genoemd. Als ik aan kom lopen, zitten alle kinderen al in de laadbak van de truck. ‘Twa Meh’, roepen ze, oftewel: Laten we gaan! Het duurt echter nog bijna een half uur voordat we daadwerkelijk vertrekken. Yi Mon moet nog allerlei instructies geven naar aanleiding van het overhuizen van de kinderen gisterenavond. Ik ben hier inmiddels wel aan gewend. In Brabant kennen we het Brabants kwartiertje. Hier in Myanmar is het ’t Birmees half uurtje. Onderweg wordt er driftig gezongen in de laadbak. De kinderen in Myanmar zijn erg muzikaal en zingen heel graag. Ik denk dat de gesponsorde karaokeset een schot in de roos zal zijn. Hopelijk heb ik vanavond genoeg tijd om alles aan te sluiten.

ZIEDIES
Na drie kwartier hobbelen over een oude asfaltweg en drie kwartier stof happen over een smalle grindweg, bereiken we het stuk land. Het is in deze tijd van het jaar zo droog dat er nauwelijks water door de rivierbedding stroomt. Gelukkig zijn er enkele diepe stukken, waar nog prima gezwommen kan worden. Eerst gaan de kinderen ‘ziedies’ plukken. Dat is een kruising tussen een wilde appel en een wilde pruim. Ze zijn er verzot op. Met lange stokken wordt er tegen de takken van de bomen geslagen en vervolgens regent het vruchten. Die worden verzameld in plastic tassen en als die vol zijn in hun t-shirts. Ondertussen maak ik samen met Zar Ni Khaing de laatste opnames voor de nieuwe promotiefilm, althans het deel waarin ik aan het woord ben. De allerlaatste opnames maken we zo meteen in de rivier.

OVERSTROMINGEN NABOOTSEN
Yi Mon gaat met de grootste groep kinderen stroomafwaarts zwemmen en ik neem vijf kinderen mee stroomopwaarts. Ik wil een stukje van de cycloon Nargis en de overstromingen nabootsen, die de aanleiding zijn van ons project in Myanmar. Ik heb wel filmmateriaal van de cycloon, om precies te zijn van een documentaire uitgezonden op Kanvas (België 2), maar de beelden zijn van een te lage kwaliteit. Ik wil een paar rillende kinderen op de oever filmen, een zwemmend kind dat boven probeert te blijven en iemand die drijft in de rivier. Yi Mon heeft het uitgelegd aan de kinderen en er een paar geselecteerd die de cycloon niet meegemaakt hebben. Zar Ni Khaing heeft de cycloon wel meegemaakt, maar wil toch graag meehelpen. De kinderen werken goed mee om alles in scène te zetten, zelfs Zar Ni Khaing. Knap hoor! We hebben uiteindelijk best nog wat lol samen. Goed dat dit zo kan.

LEVEND KLIMREK
Daarna loop ik met de kinderen stroomafwaarts naar de plek waar de rest aan het spartelen is in het water. Ik val wel op met mijn grote, spierwitte lichaam. Daarom ga ik maar snel het water in. Al gauw ben ik een soort levend klimrek, waar je lekker af kunt springen of door weggeslingerd kunt worden. Terwijl ik stevig probeer te blijven staan, voel ik de vissen aan mijn benen knabbelen. Dan word ik opgetild door twee kinderen en helemaal naar de waterval gesjouwd. Wat een schatjes zijn het toch en wat een plezier hebben ze. De dagen op school zijn eentonig en een uitstapje als dit is een feestje voor ze.

SUCCESFORMULE
Als we weer terug zijn bij The Golden House, maak ik eerst foto’s van de negen kinderen die komend schooljaar graag willen gaan studeren aan de deeltijd universiteit. Het is altijd fijn om er gezichten bij te hebben, als we tijdens onze stichtingsvergaderingen over de vervolgstudies van de kinderen spreken. Daarna heb ik een gesprek met Carl van Förderverein Myanmar over de slecht functionerende etnische groep en de succesformule van The Golden House. De Duitse NGO heeft al vaak geld geïnvesteerd in de etnische groep, maar iedere keer als ze na enkele maanden weer op de school zijn, zijn alle verbeteringen teniet gedaan. We komen samen tot de conclusie dat het hard nodig is dat de etnische groep ook fulltime stafleden krijgt, die overdag geen andere taken hebben. Toevallig komt op dat moment Yi Mon binnenlopen, omdat ze op zoek is naar mij. We praten samen nog even verder. Ik stel voor om een samenwerking tot stand te brengen tussen de nieuwe staf van de etnische groep en die van The Golden House. Wellicht kunnen ze elkaar wekelijks spreken en kennis en vaardigheden uitwisselen. Yi Mon knikt instemmend. Förderverein Myanmar wil de stafkosten graag financieren. We bedenken samen dat wij als World Child Care wellicht de boel zouden kunnen monitoren. Ik beloof Carl dat ik dit alles zal bespreken tijdens onze volgende stichtingsvergadering.

FINANCIEN
Daarna maak ik met Yi Mon de financiën van mijn werkbezoek in orde. Ik heb 6.500 euro sponsorgeld cash meegenomen. We hebben 2.500 euro besteed aan basisbenodigdheden, 1.300 euro ligt klaar voor de aanschaf van schoolspullen en schooluniformen en 2.200 euro gaan we naar de kassier van de school brengen. Dat bedrag gaat gebruikt worden voor het schilderen van huis 1, het maken van tafels, stoelen en boekenplanken voor huis 2 en enkele reparaties. De overblijvende 500 euro is ‘zakgeld’ voor Yi Mon. Ze kan dat inzetten in noodgevallen of als ze iets specifieks nodig heeft voor de kinderen waarvoor ze op school geen geld kan krijgen. Yi Mon houdt een keurig overzicht bij waaraan ze dat ‘zakgeld’ uitgeeft, zodat wij het in onze boekhouding op de juiste posten kunnen boeken. Ook moet ik het contract nog wat aanscherpen, dat straks door U Nayaka ondertekend gaat worden. We zijn uiteindelijk een flink tijdje bezig samen.

HUISVESTING
Het is 18.30 uur als we bij U Nayaka in zijn kantoor aanschuiven. Zijn secretaresse is ook present. Ik vertel U Nayaka wat we allemaal gesponsord hebben. Thank you, Nico, zegt hij. Hij is nooit zo blij als we geld rechtstreeks aan Yi Mon geven, zoals de 1.300 euro voor de schoolspullen en schooluniformen, maar wij hebben ons lesje geleerd. Het is in het verleden meer dan eens voorgekomen dat Yi Mon lang moest wachten op haar geld als we het aan de kassier gaven. U Nayaka had het dan tijdelijk voor iets anders gebruikt. Ik bedank U Nayaka voor de bereidwilligheid om mee te werken aan de constructie die we bedacht hebben met betrekking tot de huisvesting. Hij geeft aan dat het meteen een goed idee vond en er graag aan mee wilde werken. Hij heeft er geen gras over laten groeien in de afgelopen dagen. De 47 jongens wonen inmiddels in de Pandaw House en de 80 meisjes zijn verhuisd naar het nieuwe huis. U Nayaka heeft goed nieuws: Al vanaf morgen kunnen ze de tweede én de derde verdieping gebruiken. Op de derde verdieping slapen nu zolang twee groepen leerkrachten die een maand lang een zomercursus volgen op school. Maar U Nayaka heeft twee andere ruimtes voor hen gevonden. In totaal nemen 400 leerkrachten deel aan deze training, dus hij heeft nogal wat slaapplaatsen nodig.

ENGELSE BIJLES
We hebben het ook over de extra Engelse les die we de kinderen van The Golden House willen geven. Het gaat om 50 kinderen, die nu in leerjaar 6 tot en met 9 zitten. Ze krijgen in  leerjaar 10 en 11 alleen nog maar Engelstalige boeken voor hun neus en hun lees-, schrijf- en spreekvaardigheid is dan onvoldoende om de lesstof te begrijpen. Volgens Yi Mon en U Nayaka is driemaal per week anderhalf uur les een goede frequentie. Yi Mon wil al graag komende maand starten. We maken twee groepen: leerjaar 6 en 7 samen en leerjaar 8 en 9 samen. De salariskosten van de docent zullen 50.000 kyat (40 euro) per maand bedragen. Dat is dus ongeveer 500 euro voor een jaar. Dat is te overzien. We gaan het een jaar doen als experiment en dan kijken of het effect heeft. Zo ja, dan gaan we ermee door. De Engelse bijles was één van de adviezen van ons stichtingslid Annemarie, die afgelopen zomer het hele onderwijssysteem op de PDO High School onder de loep heeft genomen.

STAFSALARISSEN
Het laatste bespreekpunt zijn de salarissen van Yi, de kok van The Golden House, en Nyaing Chan, één van de mannelijke stafleden. Yi krijgt maar 25 euro per maand en dat is echt te weinig ten opzichte van de rest. Ze werkt zich een slag in de rondte om elke dag te koken voor 150 kinderen. Nyaing Chan is op dit moment bezig met een master degree in Scheikunde en krijgt te weinig salaris om zijn studie te kunnen betalen. Hij geeft de kinderen van The Golden House elke avond bijles en mag daarvoor best extra beloond worden. U Nayaka belooft dat hij het zal bespreken. Met Yi Mon spreek ik af dat ze ons laat weten wat eruit is gekomen.

CONTRACT TEKENEN
En dan rest ons niks anders meer dan het ondertekenen van het contract ten aanzien van de woongroep The Golden House en het nieuwe gebouw voor de trainingen. Ik lees alles voor aan U Nayaka, zijn secretaresse maakt aantekeningen en dan wordt de krabbel gezet en is de nieuwe woonsituatie voor onze kinderen een feit. Ik neem officieel afscheid van U Nayaka en vertel hem dat ik in juli terug zal keren, samen met Flower. We schudden elkaar de hand en gaan dan uit elkaar.

GOED GESPREK
Als ik met Yi Mon terug loop naar de huizen, opent ze zelf het gesprek over haar drang om alles te willen regelen voor de kinderen en haar angst om de controle te verliezen. Ze vertelt dat ze soms onterecht boos wordt op de grote kinderen. Ze zou het graag anders aan willen pakken en vraagt mijn advies. Ik ben blij dat ze aankaart. Als we in haar kantoortje gaan zitten, schuiven Cho Cho en Tsai Tsai ook aan. Dat komt mooi uit. Ik vertel ze hoe ik het op school aanpak. Jongere kinderen kun je best als groep aanspreken en opdrachten geven, maar oudere kinderen pikken dat niet. Die willen persoonlijk aangesproken worden en op individuele basis afspraken maken. Yi Mon geeft aan dat ze dat nooit doet. Ik vertel haar dat ik bijvoorbeeld bij het opruimen in de klas eerst algemene instructie geef en vervolgens een aantal kinderen, die dat nodig hebben, persoonlijk aanspreek. Ik probeer daarbij nooit boos te worden, maar ze aan te sporen tot goed gedrag. En dat beloon ik dan ook met een compliment of een plusje. De dames luisteren aandachtig en knikken regelmatig. Ik weet zeker dat Tsai Tsai dit al lang zo doet. Cho Cho kan nog wel eens een beetje nukkig zijn, maar voor Yi Mon is dit een hele nieuwe manier van werken. Maar wel eentje die ze graag wil gaan uitproberen, geeft ze aan. Daar ben ik blij om. Ik spoor Cho Cho en Tsai Tsai aan om Yi Mon zo nu en dan af te remmen, als ze weer de controlefreak uithangt. Ze moeten lachen. Ik geef de dames een groot compliment voor het fantastische werk dat ze doen en het feit dat ze zich zo lerend opstellen. Dit was een nuttig en verhelderend gesprek, denk ik.

KARAOKE
Het is al bijna 21.30 uur als ik mijn avondeten op heb en terug ben bij het huis. De kinderen zijn net klaar met film kijken. Ik besluit om de karaokeset toch nog aan te sluiten. Ik krijg meteen hulp van drie stafleden uit het jongenshuis. De kinderen kijken vol verwachting toe, in de hoop dat er zo meteen misschien nog gezongen kan worden. En dat kan! Een drie kwartier later werkt alles en worden de eerste songs ten gehore gebracht. Yi Mon had al eens een stapeltje karaoke DVD’s gekocht, maar nu kunnen ze echt meezingen door maar liefst drie microfoons, mét echo. Dit wordt vast en zeker de nieuwe bezigheid voor de vrijdag- en zaterdagavond. Er zitten kinderen bij die erg goed kunnen zingen en heel toonvast zijn. Het eerste half uur zijn ze nog een beetje verlegen, maar daarna doet iedereen volop mee. Tegen de jongens, die staan te luisteren, zeg ik dat ze de meisjes gewoon een keer het huis uit moeten jagen. Dan kunnen zij ook karaoke doen. Ze lachen verlegen. Ik schat in dat dit niet zal gebeuren. De jongens in Myanmar staan niet zo graag in de schijnwerpers. Ik ben blij dat ik alles aangesloten heb. De karaokeavond is een mooie afsluiting van mijn werkbezoek aan The Golden House. Geweldig dat een aantal (kind)sponsors de aanschaf van de set mogelijk gemaakt hebben. Een schot in de roos!

ZATERDAG 8 MAART

ALLES OP EEN RIJTJE
Ik word om 7.30 uur wakker en kan niet echt meer slapen. Aangezien ik pas vannacht vanuit Bangkok terugvlieg naar Amsterdam, besluit ik om toch nog maar wat te blijven liggen. Allerlei gedachten komen op, terwijl ik nog wat lig te doezelen. Herinneringen aan de afgelopen anderhalve week. Wat heb ik veel kunnen doen en regelen, en wat is er veel veranderd. Dit was echt een heel zinvol werkbezoek. In mijn gedachten zet ik alles nog eens op een rijtje:

  • Het nieuwe huisvestingsplan en de financiën bespreken met U Nayaka
  • Financiële afspraken maken met Australische sponsor
  • Het plan formaliseren
  • De grote verhuizing van alle kinderen
  • Gesprek met Förderverein over de succesformule van The Golden House
  • Basisbenodigdheden voor de kinderen inkopen
  • Apparatuur en kasten kopen
  • Afspraken maken over indeling slaapruimten en boekenplanken
  • Stafsalarissen bespreken met U Nayaka
  • Engelse bijles regelen voor leerjaar 6-7 en 8-9
  • Financiële afwikkeling van het werkbezoek in orde maken
  • Filmscript schrijven
  • Filmopnames maken
  • Gesprekken met Yi Mon en de staf over zorg voor de kinderen
  • Gesprekken met de kinderen
  • Motivatiegesprek met studenten deeltijd universiteit
  • De ouders van Yi Mon en Nann Myint bezoeken
  • De show en de tentoonstelling op de School voor Fine Art bekijken
  • Uiteten met de staf en vrienden
  • Cadeautjes van de sponsorouders overhandigen
  • Zwemmen met de jongste kinderen
  • Karaoke met de kinderen
  • Zoektocht naar geschikte plek voor eigen guesthouse

HART VAN GOUD
Maar dit werkbezoek was niet alleen zinvol, het was ook weer hartverwarmend. Wat een hartelijkheid en warmte ervaar ik telkens weer als ik hier ben. Van de kinderen én van de staf. Maar ook vertrouwen en onvoorwaardelijke medewerking. Ze willen weten hoe ik over bepaalde dingen denk, vragen advies, luisteren goed en stellen zich lerend op. Andersom doe ik dat ook. Onze samenwerking is er één die bij het land, de cultuur en de mensen past: een samenwerking met een gouden randje. Het woord ‘Sjwee’ (goud) kom je overal tegen in Myanmar. In de namen van mensen, restaurants, winkels en evenementen. Ook in wat je ziet: Van de mooiste goudkleurige pagode of boeddha tot en met de doos voor de zakdoekjes in de taxi. Maar de allermooiste plek waar het hier goud kleurt, is in de harten van de mensen. En dat geeft me een onbeschrijflijk gelukzalig gevoel. Dit is mijn tweede thuis geworden. Ik zou hier kunnen wonen in de kleinste ruimte, simpelweg omdat de ruimte in de harten van deze mensen zo groot is!

INPAKKEN
Om 9.00 uur spring ik uit mijn bed. Tijd om mijn rugzak in de pakken. Die zal een stuk leger zijn dan tijdens de heenreis. Toen zat er namelijk een enorme zak met cadeautjes in. Als je veel reist, krijgt alles een vaste plek in je rugzak. In goed en wel drie kwartier zit alles erin. Er wordt geklopt op de deur en als ik opendoe, wordt mijn laatste ontbijtje binnengebracht. Voor het gemak eet ik het vanmorgen op mijn kamer op. Hup onder de douche en dan voor de laatste maal de straat over richting school. Ik maak nog snel wat foto’s van de Pandaw House en huis 2, na de grote volksverhuizing van donderdagavond. Het is overal nog een rommeltje, maar dat zal de komende weken snel veranderen. Daar zorgen Yi Mon en haar stafleden wel voor. Het zal al veel schelen als morgen de grote meisjes, die nu zolang op de begane grond van het nieuwe huis slapen, naar de tweede etage kunnen verhuizen.

AFSCHEID
Dan ga ik voor de laatste keer tussen de kinderen zitten in huis 1. Sommigen willen nog graag mijn emailadres hebben, anderen vragen om de namen van Nanneke, Claire en Annemarie op te schrijven, omdat ze niet weten hoe ze die moeten schrijven, Thae Nu Khaing komt een brief brengen die ik pas in het vliegtuig open mag maken (topsecret, don’t tell Yi Mon) en de kinderen komen voor de laatste keer een knuffel geven. Ook Nann Myint, de zus van Yi Mon, komt nog even afscheid nemen. En dan is het tijd om te gaan.  Yi Mon heeft geregeld dat ik met de auto van U Nayaka naar het vliegveld gebracht wordt. Staflid Cho Cho en vier kinderen gaan mee naar het vliegveld. Ze zitten met z’n vijven op de achterbank. Ik vertel ze dat mijn volgende bezoek in juli zal zijn, samen met Flower. Only five months, vraagt Zar Ni Khaing, die me de hele week heeft geholpen. Yes, zeg ik. Oh Nico, I am so happy, roept ze, terwijl ze omhoog veert en in haar handen klapt! Een mooi beeld om vast te houden in mijn gedachten, als ik zo meteen, ietwat melancholisch,  in het vliegtuig stap, terug naar Nederland. Dag bijzonder land, dag prachtige cultuur en dag hartverwarmende mensen! Nou mà twee mè, oftewel: Tot de volgende keer!

THE END